Muhabbet Kuşu Genetik Rehberi

Araştırma tarihi: 8 Nisan 2026

Bu belge, muhabbet kuşu renk genetiklerini ve mutasyonlarını tek yerde toplamak için hazırlandı. Hedef, "hangi genetik hangi genetikle eşleşirse ne çıkar" sorusunu ezber listesi yerine kurallı bir sistemle cevaplamaktır.

Kapsam

  • Bu rehber, projede desteklenen mutasyonların tamamını listeler.
  • Tüm olası çoklu kombinasyonları tek tek enumerasyon yapmaz; bunun yerine kalıtım tipi, lokus mantığı ve sık kombinasyonları verir.
  • Birden fazla bağımsız lokus aynı yavruda yer alıyorsa, tek lokus olasılıkları çarpılarak toplam olasılık hesaplanır.
  • Z kromozomundaki yakın genlerde crossing-over görülebildiği için teorik oranlarla pratik sonuçlar arasında küçük farklar olabilir. Bu durum en çok opaline, cinnamon, ino ve slate için önemlidir. [K6] [K12]

Hızlı Sözlük

  • visual: Kuş mutasyonu görünür olarak taşır.
  • split veya carrier: Kuş mutasyonu fenotipte göstermeden taşır.
  • AR: Otozomal resesif.
  • AD: Otozomal dominant.
  • AID: Otozomal eksik dominant / tek faktör/çift faktör ayrımı olan mutasyon.
  • SLR: Cinsiyete bağlı resesif.
  • SF: Single factor, tek faktör.
  • DF: Double factor, çift faktör.

Genetik Harita

Yeşil seri, mavi lokusuyla Skyblue ve koyu faktörlerle Cobalt ile Mauve oluşturur; gri, violet ve ino değişimleri de bu temel renk serilerine bağlanır.

WBO renk standartlarında temel tonlar Light Green, Dark Green, Olive Green, Grey Green, Skyblue, Cobalt, Mauve, Violet ve Grey olarak verilir. [K1] [K2]

Temel Kalıtım Kuralları

1. Otozomal resesif mutasyonlar

Bu kuralı blue, dilute, greywing, clearwing, recessive_pied, clearflight_pied, fallow tipleri, saddleback, faded, mottled ve benzeri mutasyonlarda kullanırsınız.

Eşleşme Sonuç
visual x visual %100 visual
visual x split %50 visual, %50 split
visual x normal %100 split
split x split %25 visual, %50 split, %25 normal
split x normal %50 split, %50 normal
normal x normal %100 normal

2. Otozomal dominant mutasyonlar

Bu kuralı grey, dominant_pied, dominant_clearbody, crested ve bazı tartışmalı modern mutasyonlarda kullanırsınız.

Eşleşme Sonuç
mutant x normal Yaklaşık %50 mutant, %50 normal
mutant x mutant Yaklaşık %75 mutant, %25 normal

Not: Dominant mutasyonlarda heterozigot ve homozigot bireyler bazen aynı görünmez. crested ve bazı ala tiplerinde sağlık/ifade farkları önemlidir. [K10]

3. Otozomal eksik dominant mutasyonlar

Bu kuralı dark_factor, violet, spangle, anthracite ve mavi-lokusundaki bazı yüz allellerinde kullanırsınız.

Eşleşme Sonuç
SF x normal %50 SF, %50 normal
SF x SF %25 DF, %50 SF, %25 normal
DF x normal %100 SF
DF x SF %50 DF, %50 SF
DF x DF %100 DF

4. Cinsiyete bağlı resesif mutasyonlar

Muhabbet kuşunda erkek ZZ, dişi ZW kabul edilir. Dişi kuşlar split olamaz; mutant alleli alırlarsa görünür olurlar.

Bu kuralı ino, pallid, opaline, cinnamon, slate, texas_clearbody ve benzeri Z bağlı mutasyonlarda kullanırsınız.

Eşleşme Erkek yavrular Dişi yavrular
erkek visual x disi normal %100 split %100 visual
erkek split x disi normal %50 split, %50 normal %50 visual, %50 normal
erkek normal x disi visual %100 split %100 normal
erkek visual x disi visual %100 visual %100 visual
erkek split x disi visual %50 visual, %50 split %50 visual, %50 normal

Z Kromozomu ve Crossing-Over

Opaline, Cinnamon, Ino/Texas clearbody/Pearly/Pallid ve Slate, Z kromozomunda birbirine yakın genlerdir; aralarındaki bağlantı crossing-over oranlarını etkiler.

MUTAVI kaynaklarına göre yaklaşık crossing-over değerleri:

  • opaline <-> cinnamon: yaklaşık %32 [K6]
  • opaline <-> slate: yaklaşık %40.5 [K6]
  • cinnamon <-> slate: yaklaşık %5 veya daha az [K6] [K11]
  • cinnamon <-> ino: yaklaşık %3 [K12]

Bu, özellikle lacewing, opaline-cinnamon, cinnamon-slate ve opaline-slate eşleşmelerinde beklenmeyen ama biyolojik olarak açıklanabilir yavrular çıkabileceği anlamına gelir. [K6] [K12]

Aynı Lokusta Çalışan Özel Seriler

1. Blue lokusu

Mavi seri ve sarıya/yüze etki eden birçok varyasyon aynı lokusta ele alinir. MUTAVI yazilarinda ve proje modelinde isimler kısmen farklı olabilir. [K3] [K4]

Allel / kombinasyon Tipik fenotip
bl+/bl+ Yeşil seri
blue/blue Mavi seri
yellowface_type1 + blue Yellowface Type I Blue
yellowface_type2 + blue Yellowface Type II Blue
goldenface + blue Goldenface Blue
aqua + blue Aqua Blue
turquoise + blue Turquoise Blue
aqua + turquoise Turquoise Aqua

Sık eşleşme örnekleri:

Eşleşme Sonuç
Blue x Blue %100 Blue
Blue x Green split Blue %50 Blue, %50 Green split Blue
Green split Blue x Green split Blue %25 Blue, %50 Green split Blue, %25 Green
YF2 Blue x Blue %50 YF2 Blue, %50 Blue
Goldenface Blue x Blue %50 Goldenface Blue, %50 Blue
Aqua Blue x Turquoise Blue %25 Aqua Blue, %50 Turquoise/Aqua, %25 Turquoise Blue

Notlar:

  • Yellowface Type I çift faktör mavi seride beyaz yüzlü gibi görünebilir. Bu, standartlar arasında isim farkı yaratan alanlardan biridir. [K4]
  • Goldenface, Aqua, Turquoise, Blue Factor I/II için kuş yetiştiriciliği standardizasyonu kaynağa göre değişebilir; bu nedenle aynı lokusta olduklarını bilmek, isim ezberlemekten daha güvenlidir. [K3] [K4]

2. Dilution lokusu

greywing, clearwing ve dilute aynı lokusun allelleridir. En önemli pratik sonuç, greywing + clearwing kombinasyonunun Full-Body Greywing vermesidir. [K5]

Eşleşme / kombinasyon Sonuç
greywing/greywing Greywing
clearwing/clearwing Clearwing
dilute/dilute Dilute
greywing/clearwing Full-Body Greywing
greywing/dilute Greywing, dilute taşıyıcı
clearwing/dilute Clearwing, dilute taşıyıcı

Sık eşleşme örnekleri:

Eşleşme Sonuç
Greywing x Clearwing %100 Full-Body Greywing
Greywing x Dilute %100 Greywing / dilute
Clearwing x Dilute %100 Clearwing / dilute
Greywing split Dilute x Greywing split Dilute Greywing ağırlıklı sonuç verir; %25 dilute çıkabilir

3. Ino lokusu

ino, texas_clearbody, pearly ve aviculture yorumlarında pallid aynı gen ailesiyle ilişkili ele alinir. MUTAVI, sex-linked clearbody'yi ino lokusunun bir alleli olarak tartisir. [K7]

Pratik kombinasyonlar:

Kombinasyon Tipik ad
Ino + Green series Lutino
Ino + Blue series Albino
Cinnamon + Ino Lacewing
Pallid + Ino PallidIno / lacewing-benzeri açık fenotip
Texas Clearbody + Ino Texas Clearbody görünür, ino taşıyabilir
Texas Clearbody + Pallid Pallid Texas Clearbody

En Sık Birleşik Fenotipler

Genetik kombinasyon Ortaya çıkan fenotip
blue + ino Albino
yesil seri + ino Lutino
cinnamon + ino Lacewing
greywing + clearwing Full-Body Greywing
recessive_pied + dutch_pied/continental clearflight tipi Dark-Eyed Clear
yellowface/goldenface + blue + ino Creamino benzeri fenotipler
violet + blue + 1 dark factor Visual Violet

Dark-Eyed Clear konusunda MUTAVI açık bicimde recessive pied + Dutch/continental clearflight birlikteligini vurgular; recessive pied + Australian dominant pied aynı sonucu vermez. [K8]

Mutasyon Kataloğu

Aşağıdaki tablolar, projede desteklenen mutasyonların tamamını kapsar. Eşleşme notu sütunu, hangi genel kuralla hesap yapacağınızı söyler.

A. Temel seri, yüz ve ton mutasyonları

Mutasyon Kalıtım Tipik renk / görünüm Eşleşme notu Ana kaynak
Blue AR Yeşil seriyi mavi seriye çevirir; sarı pigment kalkar AR tablosu, Blue lokusu [K1] [K3]
Yellowface Type I AID Mavi kuşlarda sarı maske; bazı çift faktör kuşlarda beyaz yüz paradoksu Blue lokusu [K3] [K4]
Yellowface Type II AID Sarı maske ve bazen gövdeye sarı yayılım Blue lokusu [K3] [K4]
Goldenface AID Yüzde daha kuvvetli altın sarı; mavi seride yoğun sarı yayılım Blue lokusu [K3] [K4]
Aqua AID Mavi-seri tonu aqua / deniz yeşili yönüne kayar Blue lokusu [K3]
Turquoise AID Mavi-seri tonu daha zengin turkuaz görünür Blue lokusu [K3]
Blue Factor I AID Hafif yeşilimsi / ara mavi seri ifadesi Blue lokusu [K3]
Blue Factor II AID Blue Factor I'e göre daha güçlü ara mavi ifade Blue lokusu [K3]
Dark Factor AID Yeşilde Light -> Dark -> Olive, mavide Skyblue -> Cobalt -> Mauve AID tablosu [K1]
Violet AID Özellikle mavi seride morumsu ton; 1 dark factor ile çok belirgin AID tablosu [K1] [K3]
Grey AD Yeşilde grey-green, mavide grey AD tablosu [K1] [K3]
Anthracite AID Özellikle mavi seride çok koyu kömürsü ton AID tablosu [K3] [K14]

B. Dilution ve melanin modifikatörleri

Mutasyon Kalıtım Tipik renk / görünüm Eşleşme notu Ana kaynak
Dilute AR Melanin ciddi azalır; kuş genel olarak daha açık görünür AR tablosu, dilution lokusu [K5]
Greywing AR Kanat çizgileri gri, gövde rengi yarı seyreltik AR tablosu, dilution lokusu [K1] [K5]
Clearwing AR Kanatlar açılır, gövde rengi parlak kalır AR tablosu, dilution lokusu [K1] [K5]
Cinnamon SLR Siyah melanin kahverengiye döner; daha sıcak ton SLR tablosu [K1] [K3]
Slate SLR Mavi seride donuk mavi-gri / arduvaz tonu, yanak lekesi mat koyu olur SLR tablosu [K3] [K11]
Blackface Tartışmalı Yuz ve gövdede melanin genişler, maske koyulaşır Kaynaklar farklı; tartışmalı [K3] [K9]
Faded AR Yıkanmış, soluk görünüm; kanat izleri zayıflar AR tablosu [K3]
Fallow (English) AR Kırmızı / plum göz, sıcak açık gövde tonu AR tablosu [K1] [K3]
Fallow (German) AR English fallow'a benzer ama ayrık lokus olarak anlatılır AR tablosu [K3]
Fallow (Scottish) AR Bronzumsu işaretler ve kırmızı göz AR tablosu [K3]
Pallid SLR Melanin azalır ama tam ino kadar silinmez; yumuşak çizgili açık kuş SLR tablosu, ino ailesi [K3]
Ino SLR Yeşil seride Lutino, mavi seride Albino SLR tablosu, ino ailesi [K1] [K3] [K7]

C. Desen, ala ve clearbody mutasyonları

Mutasyon Kalıtım Tipik renk / görünüm Eşleşme notu Ana kaynak
Opaline SLR Baş ve kanat barring azalır, sırtta V benzeri desen olur SLR tablosu [K1] [K3]
Spangle AID Tek faktörde ters kanat deseni; çift faktörde neredeyse düz sarı/beyaz AID tablosu [K1] [K3]
Recessive Pied AR Rastgele açık lekeler; göz halkası davranışı farklı olabilir AR tablosu [K1] [K8]
Dominant Pied (Australian) AD Gövdede temiz açık bantlar / ala alanlar AD tablosu [K1] [K3]
Clearflight Pied AR veya tartışmalı standart Uçuş telekleri ve kuyrukta açıklık, küçük baş lekesi Kaynağa göre değişebilir [K1] [K8]
Dutch Pied AD veya AID tartışmalı Düzensiz ala desen; bazı hatlarda clearflight benzeri seçilim Kaynak farki var [K1] [K3] [K8]
Saddleback AR Sırtta temiz eyer / V benzeri alan, baş barringi farklı AR tablosu [K1] [K3]
Mottled Tartışmalı Tüy değiştikçe artan açık alanlar, ilerleyici ala görünüm Kaynaklar farklı [K3]
Pearly SLR Kanat işaretlerinde inci / perli kenarlanma SLR tablosu, ino ailesi [K3] [K7]
Texas Clearbody SLR Gövde melanin azalır, kanat çizgileri koyu kalır SLR tablosu, ino ailesi [K1] [K7]
Dominant Clearbody AD Gövde daha temiz ve açık, kanatlar daha koyu kalabilir AD tablosu [K3] [K7]

D. Tüy yapısı ve sağlıkla ilgili özel durumlar

Mutasyon Kalıtım Tipik görünüm Eşleşme notu Ana kaynak
Crested (Tufted) AD Tepede tek veya küme halinde tepe AD tablosu; crest x crest riskli [K3] [K10]
Crested (Half-Circular) AD Yarım daire tepe AD tablosu; crest x crest riskli [K3] [K10]
Crested (Full-Circular) AD Tam daire corona tepe AD tablosu; crest x crest riskli [K3] [K10]
Feather Duster AR, patolojik Aşırı uzayan, sürekli büyüyen tüyler; uçuş ve beslenme sorunu Eslesmeden kaçınılacak durum [K15]

Çok Sorulan Eşleşmeler

Blue ile Green split Blue

  • Blue x Green split Blue
  • Sonuç: %50 Blue, %50 Green split Blue

Cinnamon ile normal dişi

  • erkek Cinnamon visual x disi normal
  • Erkek yavrular: %100 split cinnamon
  • Dişi yavrular: %100 cinnamon

Ino ile normal dişi

  • erkek Ino visual x disi normal
  • Erkek yavrular: %100 split ino
  • Dişi yavrular: %100 ino

Greywing ile Clearwing

  • İki ebeveyn ilgili lokusta saf ise Greywing x Clearwing = %100 Full-Body Greywing [K5]

Recessive Pied ile Dutch Pied

  • Recessive Pied x Dutch Pied / clearflight tipi
  • Bazı yavrularda Dark-Eyed Clear hattına giden kombinasyonlar olusabilir. [K8]

Cinnamon ile Ino

  • Saf kalıtım mantığı Lacewing fenotipine gider.
  • Ancak cinnamon ve ino Z kromozomunda birbirine yakın olduğu için nadir crossing-over sonucu beklenmeyen ino, cinnamon veya ara formlar da görülebilir. [K6] [K12]

Riskli ve Tartışmalı Alanlar

1. Crest x crest

MUTAVI'nin derlediği çalışmalarda crest faktörünün subvital olduğu, embriyo kayıpları ve nörolojik sorunlarla ilişkili olabildiği belirtilir. Uygulamada crest x crest eşleşmesi temkinle ele alınmalıdır. [K10]

2. Blackface sınıflandırması

Bu, en net tartışma alanlarindan biridir:

  • MUTAVI 2007 makalesi blackface için otosomal resesif der. [K9]
  • Projedeki mevcut mutasyon modeli dominant yorumunu kullanır.

Bu rehberde blackface, tartışmalı olarak işaretlenmiştir; çiftleştirme planı yaparken kendi damızlık hattınızdaki fiilî sonuçları kayıt altına almak gerekir.

3. Dutch Pied ve Clearflight ilişkisi

MUTAVI, Dutch pied ile continental clearflight arasında seçilimsel iliski olabileceğini tartisir. Buna karşılık modern veri tabanlarında bunlar bazen ayrı mutasyonlar gibi modellenir. [K8]

4. Mottled

MUTAVI revize gen listesinde mottle için polygenic ifadesi görülür; uygulamadaki veri modeli ise bunu tek mutasyon gibi ele alabilir. [K3]

5. Yellowface adlandırması

Yellowface Type I, Type II, Goldenface, Aqua, Turquoise, Blue Factor I/II isimleri kaynaklar ve ülke gelenekleri arasında tam bire bir değil. Burada lokus mantığı, sabit isimden daha önemlidir. [K3] [K4]

Görsel Referans Bankası

  • WBO Colour Standards: temel renkler ve resmi show varyeteleri için ana referans. [K1]
  • WBO Pictorial Standard PDF: tek sayfada görsel standart özeti. [K2]
  • MUTAVI makaleleri: kalıtım mantığı, allel serileri ve tarihsel test eşleşmeleri için ana referanslar. [K4] [K5] [K6] [K7] [K8] [K9] [K10] [K11] [K12]

Sonuç

Muhabbet kuşu genetiğinde en kritik nokta, her mutasyonu tek tek ezberlemekten çok su dört soruyu sormaktır:

1. Bu mutasyon AR, AD, AID ya da SLR mi?

2. Bu mutasyon bağımsız mi, yoksa blue, dilution ya da ino gibi aynı lokusun alleli mi?

3. Dişi mi erkek mi taşıyor?

4. Bu mutasyon başka bir mutasyonla birleşince yeni bir isimli fenotip veriyor mu?

Bu dört soruya cevap verdiğinizde, yavru olasılıklarının büyük çoğunluğunu doğru hesaplarsınız.

Kaynaklar

  • [K1] WBO Colour Standards, resmi renk ve varyete standardi: [https://www.world-budgerigar.org/colourstds.htm](https://www.world-budgerigar.org/colourstds.htm)
  • [K2] WBO Colour Budgerigar Pictorial Standard PDF: [https://www.world-budgerigar.org/photos15/WBO%20Standard%20for%20Colour%20Budgerigar%20Pictorial%20Ideal.pdf](https://www.world-budgerigar.org/photos15/WBO%20Standard%20for%20Colour%20Budgerigar%20Pictorial%20Ideal.pdf)
  • [K3] MUTAVI, Revised List of Mutant Genes of the Budgerigar: [https://www.mutavi.info/index.php?art=symbols](https://www.mutavi.info/index.php?art=symbols)
  • [K4] MUTAVI, Gene function in Yellowface Budgerigars: [https://www.mutavi.info/index.php?art=yellowface](https://www.mutavi.info/index.php?art=yellowface)
  • [K5] MUTAVI, Phenotypic Effects Caused by the Multiple Allele Series of the dil-locus: [https://www.mutavi.info/index.php?art=dilute](https://www.mutavi.info/index.php?art=dilute)
  • [K6] MUTAVI, Crossing-over in the Sex-chromosome of the Male Budgerigar: [https://www.mutavi.info/index.php?art=sexchrom](https://www.mutavi.info/index.php?art=sexchrom)
  • [K7] MUTAVI, Genotypic and Phenotypic Aspects of the Sex-Linked clearbody: [https://www.mutavi.info/index.php?art=clearbod](https://www.mutavi.info/index.php?art=clearbod)
  • [K8] MUTAVI, Recessive Pied in the Origin of Dark Eyed Clears: [https://www.mutavi.info/index.php?art=blackeye](https://www.mutavi.info/index.php?art=blackeye)
  • [K9] MUTAVI, Blackface: a new mutation in the budgerigar: [https://www.mutavi.info/index.php?art=blackfa](https://www.mutavi.info/index.php?art=blackfa)
  • [K10] MUTAVI, Crest: A Subvital Character in the Budgerigar: [https://www.mutavi.info/index.php?art=crested](https://www.mutavi.info/index.php?art=crested)
  • [K11] MUTAVI, Description of the Slate Budgerigar: [https://www.mutavi.info/index.php?art=slate](https://www.mutavi.info/index.php?art=slate)
  • [K12] MUTAVI, The lacewing: An Enigma in Budgerigar Breeding?: [https://www.mutavi.info/index.php?art=lacewing](https://www.mutavi.info/index.php?art=lacewing)
  • [K13] WBO, Recognition of New Mutations: [https://world-budgerigar.org/recomutations.htm](https://world-budgerigar.org/recomutations.htm)
  • [K14] WBO Noticeboard 2011, Anthracite'in tanınması notu: [https://www.world-budgerigar.org/noticeboard11.htm](https://www.world-budgerigar.org/noticeboard11.htm)
  • [K15] OMIA, Feather, abnormal growth in budgerigar: [https://omia.org/OMIA002106/13146/](https://omia.org/OMIA002106/13146/)

Bu Kuralları Uygulamada Görün

BudgieBreedingTracker'ın akıllı Genetik Hesaplayıcısı ile kuşlarınızın mutasyonlarını seçin, olası yavru ihtimallerini Punnett karesi ile saniyeler içinde hesaplayın.

Hemen İndir